Jakarta'nın Kargaşasında Bir Sabah
Endonezya'da anlatmaya Jakarta'dan başlıyorum: on milyonluk bir karmakarışık sabah, eski bir liman ve hindistan cevizi suyu ikram eden bir teyze...
Endonezya hikâyemi Jakarta'dan başlatmak istiyorum; çünkü ben de oradan başladım. Soekarno-Hatta Havalimanı'ndan çıktığım dakikada bana ne manzara ne müze, önce bir ses duvarı geldi: binlerce motorlu scooter, korna meltemi ve hava soğuğu değil, nem demekti. Taksici denirse İngilizce bir cümle kurdu, ben düşük sesle Türkçe bir cümle; hiçbirimiz birbirini anlamadık ama ikimiz de gülümsedik. Jakarta'nın karmakarışığı, ilk gün bile yabancılık hissettirmiyor; sanki şehir sana kapılarını açmış, içerideki herkes aynı anda hem gidiyor hem gülüyor.
Ertesi sabah Kota Tua'ya, şehrin eski mahallesine gittim. Hollanda döneminin beyaz cepheleri çöktüğü yerde değil, hâlâ ayakta durduğu yerde okunuyor. Meydanda buz gibi hindistan cevizi suyu satan bir tezgâh duruyor; tezgâhın sahibi teyze, bıçakla cevizin kapağını keserken bana hangi ülkeden geldiğimi sordu. 'Türkiye' deyince cümleyi şöyle tamamladı: 'Uçakla çok uzaktan!' Sonra bana evlenip evlenmediğimi sordu. Jakarta'da sohbet önce insanla başlıyor, turizme sonra geçiyor.
Öğleden sonra şehrin kalbi Sunda Kelapa'ya gittim; dört yüz yıllık bir liman, hâlâ çalışıyor. Kenarda su üstünde dizilmiş dev ahşap Pinisi tekneleri, arkalarında Jakarta'nın gökdelen silueti. Halat yapan çocuğu gören bir tekneci amca bana gemilerin hâlâ Java arasında baharat ve pirinç taşıdığını anlattı; eliyle hem tekneyi hem ufku gösterdi. O an anladım: Jakarta'da tarih müzede değil, masada ve rıhtımda; şehir çamurdan ve tuzdan kokuyorsa da kulelerden büyüyor.
Akşam satay kokusuyla karışan bir gece pazarına saptım; semt pazarında ateş, renkli bez tenteler, kızarmış muz ve Monas Anıtı'nın ışıkları bir arada. Karşımdaki tezgâhın sahibi ağzında bir gülümsemeyle 'Bawa pulang!' — 'Götür!' dedi. Anladım ki Endonezya'yı anlamak için önce Jakarta'yı acele etmeyen bir sabahla başlatmak gerekiyor. Ertesi sabah trene binerken valizimde ne hatıra vardı ne turist kataloğu; sadece hindistan cevizi suyunun tatlılığı, Pinisi'nin tuzlu kokusu ve bir teyzeye bıraktığım 'teşekkür ederim' cümleleri. Yol, şimdi Yogyakarta'ya davet ediyor.
